کد مطلب : 2601
انیمیشن به معنای جان بخشیدن به زندگی است فقط باید آن را درک کنیم
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۷ دی ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۴۳
تاریخچه انیمیشن در ایران حاصل تلاش پیاپی و بی وقفه «مهین جواهریان» در حوزه انیمیشن می باشد که زنگ آغاز و شروع فعالیت انیمیشن و روند صعودی و نزولی آن را در ایران بین سال های ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۷ مورد بررسی قرار داده و با استفاده از مستندات موجود در آرشیو وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سیمای جمهوری اسلامی ایران، نشریات بین المللی آسیفا و مطالب پراکنده سعی بر آن داشته که مجموعه ای ارزنده از روند راه پر پیچ و خم انیمیشن در ایران را با قلمی شیوا به یادگار بگذارد.
این کتاب شامل ۱۳ فصل است که در فصل نخست انیمیشن به عنوان هنر هشتم معرفی شده زیرا که هفت هنر را در بر دارد (نقاشی،مجسمه سازی،معماری،موسیقی،ادبیات،رقص و سینما ) و حاصل سه اصل عمده اغراق، تاخیر، تاکید در ایده ، حرکت و صدا است.
هنر فاخر انیمیشن ۴ تفاوت اصولی با فیلم زنده دارد، که آن را به چهار دسته ۱- تخیلی بودن موضوع ۲-ایده های پر خرج ۳- تصویر برداری از موضوعات دور از دسترس بودن ۴- تصویر کردن اتفاقات غیر ممکن می توان تفکیک نمود.
واژه انیمیشن برخلاف ظاهر جذاب و نام ساده باطنی پیچیده دارد که حتی با خواندن فصل اول می توانیم آن را احساس کنیم . آنجا که نویسنده شیوه های ساخت فیلم انیمیشن را به ۱۳ بخش تقسیم بندی می کند که ازجمله آنها می توان به انیمیشن روی کاغذ ، انیمیشن روی طلق ، انیمیشن بدون دوربین و ... اشاره کرد.
در فصول بعد با آغاز فعالیت انیمیشن در ایران آشنا خواهیم شد؛ برای اولین بار در سال های ۱۳۴۰ -۱۳۳۵ اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی به هدف حمایت از هنرهای ملی در پی تشکلی هنری بود که در آخر منجر به تاسیس دفتری شد که قرار بود کارخانه رویاسازی شود اما نشد.
این دفتر کار خود را با یک گروه پنج نفره آغاز کرد که همه آنها از موسسان بخش انیمیشن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (کسانی چون اسفندیار احمدیه ، جعفر تجارتچی، پرویز اصانلو، پطروس پالیان و اسد الله کفافی) بودند و توانستند اولین فیلم های کارتونی در ایران را بنیان گذارند.
نویسنده در فصول مختلف پرونده هنری چندی از هنرمندان را مورد بررسی و نقد قرار داده و از آنها به عنوان یک الگوی بارز هنری و علمی در کتاب استفاده کرده است .
در فصل سوم ،انیمیشن در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سابق و کنونی مورد بررسی قرار گرفته که در کنار آن به جدول بندی تولیدات انیمیشن در سال ۱۳۳۶ بر می خوریم و شرح ماوقع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال ۱۳۶۴ که اقدام به تاسیس مرکزی بنام ( مرکز گسترش سینمای تجربی و نیمه حرفه ای ) نموده است تا فیلمسازان جوان بتوانند با در اختیار گرفتن امکانات این مرکز، تجربه های خود را عملی سازند. این مرکز از سال ۱۳۶۶تا سال ۱۳۷۴ اقدام به ساخت ۱۸ فیلم کرد.
در صفحات جلوتر، گزارشی از کانون پرورش فکری کودکان مدون شده است که بر طبق آن کانون در ابتدای کار خود دست به برگزاری (جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان ) زده و به عبارتی در آغاز نقشی جز برگزاری جشنواره نداشته است اما بعدها در پی پیگیری های مداوم و دلگرم بودنش از جهت داشتن نیروی هنرمند در شاخه گرافیک و نقاشی به سمت یک حرکت عمیق در زمینه انیمیشن می رود و در نتیجه آن اولین فیلم های انیمیشن در سال ۱۳۴۹ به پنجمین جشنواره بین المللی کودکان و نوجوانان راه می یابند.
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با نمایش اولین فیلم های زنده و انیمیشن در جشنواره بین المللی کودکان و نوجوانان و همچنین شرکت فیلم های خود در جشنواره های بین المللی، توانست به عنوان مرکزی فعال و جوان توجه محافل بین المللی را به خود جلب نماید.
در ادامه همکاری هایی که بین کانون و دانشگاه های تازه تاسیس فارابی صورت گرفت منجر به خلق رشته نقاشی متحرک در مقطع کارشناسی در این دانشگاه گردید.
در خلال سال های ۱۳۵۲-۵۳ سیمای جمهوری اسلامی ایران مبادرت به ایجاد بخشی کوچک برای تولید قطعات کوتاه و نیمه بلند انیمیشن کرد.
در فصل های بعدی نگارنده موسسات تولید کننده فیلم انیمیشن، وابسته به دولت را مانند انجمن سینمای جوان و حوزه هنری و همچنین موسسات خصوصی که بیشترین فعالیت و سابقه را در عرصه انیمیشن داشته اند، مورد نقد قرار می دهد.
در صفحات جلوتر کتاب می توانیم با مراکز دانشگاهی و آموزش فیلم سازی انیمیشن در ایران نیز آشنا شویم .
فصل دهم به معرفی انجمن بین المللی فیلمساز انیمیشن (آسیفا) و آسیفای ایران که کار خود را در سال ۱۳۶۵ آغاز کرده، می پردازد.
در سه فصل پایانی عوامل تولید فیلم انیمیشن، فیلمبرداران و کتاب های تالیف شده و ترجمه شده در این حوزه و جشنواره هایی که مرتبط با دانش انیمیشن بوده و برگزار گردیده، بررسی می شوند.
شایان ذکر است وجود نویسندگان و محققان گوهرین قلم همچون «مهین جواهریان» قوت قلبی بر هنر هشتم خواهد بود، به امید آن روز که دلسوزانی چون «جواهریان» مابقی سال ها را مدون نموده و به نگارش در آورند .
انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی کتاب تاریخچه انیمیشن در ایران را به نویسندگی «مهین جواهریان» در سال ۱۳۷۸ به چاپ رسانده است.
*نفیسه محمدیان
