سه شنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۱۵:۳۱
کد مطلب : ۷۴۷۰

دکتر عادل: مستندسازان با مردم‌شناسان مشاوره کنند

۰
دکتر عادل: مستندسازان با مردم‌شناسان مشاوره کنند
بنا بر گزارش پایگاه خبری- تحلیلی «سینما تجربی»، دکتر عادل در ابتدای این نشست به ذکر تاریخچه ای از هنر فیلم مستند پرداخت و گفت: نظریه کلی وجود دارد که از سال ۱۸۹۵ پیدایش سینما با فیلم مستند اتفاق می افتد. یعنی آن چیزی که در دوره اول فیلم های تاریخ سینما وجود دارد، ثبت روزمره گی زندگی مردم با ساخت مستندهای گزارشی بوده است.
وی با اشاره به حوزه تحلیلی فیلم های اولیه تاریخ سینما تصریح کرد: در حوزه تحلیلی به این فیلم ها عنوان اسناد انسان شناسی فرهنگی یا مدارک مردم شناسی اطلاق می کنند؛ زیرا شهر پاریس، ایستگاه قطار، لباس و پوشش افراد و ... را به عنوان اسناد معرفی می کردند. بنابراین نتیجه می گیریم تاریخ پیدایش فیلم جدا از تاریخ پیدایش مستند نیست.
عادل همچنین گفت: بین سال های ۱۸۹۵ تا ۱۹۲۲ اتفاقات دیگری اعم از تحولات ابزار در فیلم مستند، شکل گیری اصول تداوم، شکل گیری هالیوود برای تولید انبوه فیلم و همچنین به وجود آمدن مکاتب اصلی تاریخ سینما از شوروی گرفته تا آلمان، فرانسه و... به وجود آمد. در این دوران شرایط و اتفاقات خاص سیاسی بر روی فیلم مستند تاثیر به سزایی داشت و سینمای مستند به واسطه مکتب مونتاژ شوروی خیلی قدرتمند خود را به جریان کلی سینما تحمیل کرد. 


از سوی دیگر فیلم مستند به موضوعاتی از جمله تحولات جریان های سیاسی و اجتماعی در ملل مختلف، جمع آوری اطلاعات از جهان، دوران اکتشاف مخازن سوختی، شناخت فرهنگ ها و بوم ها و همچنین تیره های مختلف انسانی، مناسک و آئین ها، آداب و رسوم، ویژگی های قومی می پرداخت که این موارد به چند دسته اعم از فیلم های مردم شناسی، فیلم های مردم شناسی مشاهده گر و بازسازی های مردم شناسی تقسیم می شوند.
وی با اشاره به اینکه یک مستندساز مردم شناس باید چه مواردی را در نظر بگیرد، اظهار داشت: در فیلم های مردم شناسی سه جنبه اصلی از جمله فیزیک و جنبه بدنی فرد، حرکات او، آناتومی و شیوه اعمال، همچنین ابزار و اشیائی که فیلمساز با آن کار می کند و شناخت جنبه های آئینی، مذهبی و سنتی حائز اهمیت است. در فیلم های مستند مردم شناسی این سه جنبه باید دیده شود، اگر این سه جنبه دارای نقص باشد، پاسخگوی فیلم نیست.
دکتر عادل خاطرنشان کرد: بعضی از فیلم های مردم شناسی در اصطلاح منوگرافیک یا تک نگاری هستند. اصطلاح منوگرافیک به یک قوم یا فرد خاص که آئینی ویژه را اجرا می کند اطلاق می گردد. به طور کلی فیلم های مردم شناسی و اتنوگرافیک از جمله فیلم هایی به شمار می روند که صد در صد نیازمند پژوهش هستند؛ زیرا اگر پژوهشی در میان نباشد به دنبال یک وهم رفتن هیچ منطقی ندارد و شما را با عملی مواجه می سازد که انتظار آن را ندارید. به طور معمول در فیلم های مستند این اتفاق رخ می دهد که محقق، طراح، نویسنده و کارگردان یک نفر است. به همین دلیل فیلمسازان مردم شناس در ظاهر زیاد دیده می شوند، اما مردم شناسانی که دانش مردم شناسی داشته باشند کم به چشم می خورد.
وی افزود: نتیجه کمبود دانش مردم شناسی اینجاست که در سایر کشورهای جهان مردم شناسان فیلمساز وجود دارند. در واقع آنان چون مردم شناس بودند موضوع برایشان جذاب بوده و به جای اینکه نظر خود را مکتوب کنند، در ابتدا تصویر ساختند و در نهایت مکتوبات خود را در کنار تصاویر به شکل یک پکیج منتشر کردند؛ اما در ایران مردم شناس علاقمند به فیلمسازی کمتر دیده می شود و اکثرا نگاه کارگردان بر دانش مردم شناسی غالب می شود. 

دکتر عادل در پایان یادآور شد: فقط یک مردم شناس می داند اگر بخواهد آئینی را ثبت کند دوربین را کجا قرار دهد تا بتواند کنش فیزیکی را که عامل بدنی در حال انجام آن است به ثبت برساند. بنابراین اگر مردم شناسی نمی دانید حتما با مردم شناسان مشاوره کنید. فیلمساز به سمتی می رود که تصویر زیبا بگیرد اما برای ثبت تصویر زیبا باید محل قرارگیری دورین هم مناسب باشد و بر مبنای عملکردی باشد که جنبه بدنی، ابزاری و آئینی پاسخگو باشد؛ در غیر این صورت فایده ای ندارد.
به طور مثال فیلم «بادجن» ساخته ناصر تقوایی به معرفی آئین زار می پردازد اما علی رغم اینکه فیلم خوبی بوده دچار دوپارگی شده است. یک بخش از فیلم کل مراسم زار را فیلمبرداری کرده و حتی دوربین دوم در مواردی قابل مشاهده است و تقوایی آگاهانه حرکت را پیوسته دنبال می کند تا آئین را از دست ندهد؛ اما بخش دیگر این اثر با توجه بر شرح حال پیر زار، ویرانه ها و متن هایی که نمایان شده، در کنار صدای احمد شاملو شاعرانه شده تا بتواند این دوپارگی را به وحدت برساند.
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما