پایگاه خبری سینما تجربی 14 بهمن 1398 ساعت 10:07 http://www.cinematajrobi.ir/news/14877/مستند-خسوف-روایتی-تردیدهای-یک-طلبه -------------------------------------------------- عنوان : مستند «خسوف»؛ روایتی از تردیدهای یک طلبه‌ -------------------------------------------------- فیلم مستند «خسوف»، ساخته «محسن استادعلی» یکی از فیلم‌های متفاوت در میان مستندهای منتخب سی‌وهشتمین جشنواره فیلم فجر است که به گفته کارگردانش، روایتی از زندگی یک طلبه جوان به دست می‌دهد که با تردید و دوراهی پیچیده‌ای در زندگی روبروست. متن : به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سینماتجربی به نقل از خبرگزاری ایرنا، محسن استادعلیدانش آموختهرشتهکارگردانی از کانون سینماگران جوان و فارغ التحصیل سینما با گرایش تدوین است. وی با ساخت فیلم هایی چونسکوت، جایی برای زندگی، دم صبح، عادت می کنیم و زنانگی، موفق به دریافت جوایز متعددی از جمله جایزه بهترین کارگردانی مستند از جشنواره فیلم فجر، جایزه بهترین مستند بلند از جشنواره سینماحقیقت و تندیس بهترین فیلم از جشن سینمای ایران شده است. استادعلی در سیزدهمین جشنواره بین المللی سینماحقیقت، جایزهبهترین کارگردانی مستند بلند برای فیلمخسوفرا به دست آورد و یکی از شانس ها برای دریافت سیمرغ بلورین مستند در جشنواره فیلم فجر امسال است. خسوف داستان زندگی طلبه جوانی را از زبان خودش بیان می کند که بین راهی که باید برود (طلبگی) و راهی که دوست دارد برود (مستندسازی و سینما) در تردید است که سایه آن بر زندگی شخصی اش هم افتاده و تلاش می کند راه درسترا بیابد. گفت وگوی خبرنگارایرنا با این مستندساز را بخوانید: چه چیزی باعث شد این سوژه را برای روایت فیلمتان انتخاب کنید؟ تردید و انتخاب در لحظه های خاص زندگی، همیشه دغدغه و تجربههمهما انسان ها در مقاطع مهم بوده است؛ اینکه بین درست و غلط، درست و درست تر، غلط و غلط تر و هزار انتخاب دیگر، راهی را برگزینی که با آن در مسیر دلخواهت قدم بگذاری. در ابتدا به عنوان نقطهٔ شروع خلوت با خویش است که در این فیلم با توجه به موضوعش، بستر اساسی کشف و شهود شخصیت اصلی و دیگران است. پس تردید به عنوان یک اصل، مهم ترین دلیل ورودم به این موضوع است. دلیل دیگر اینکه پایگاه روحانیت در جامعهامروز و نوع زندگی آن ها در چنین بزنگاه هایی و تصمیمِ قطعی برای چنین مواقعی، مسئله ای مهم در سال هایی است که ثبت آن برای ما از درجه بالایی برخوردار بود. آیا این سوژه دغدغه شما بود یا صرف اتفاق با آن برخورد کردید؟ مسعود (بازیگر اصلی و راوی روایت) از دوستان قدیمی من است و مسالهٔ فیلم، برای سال های زیادی دغدغهٔ زندگی خودش بود. این تنهاییکه در فیلم مشاهده می کنیم وواگویه هایی که به کابوس می ماند، در تمام طول پژوهش فیلم در خود شخصیت بروز داشت. اساساً چون شخصیت مساله اش، دوگانگی خاص این قشر در چنین مقاطعی است، عینی کردنش سهل و ممتنع بود ولی ازآنجا که خانواده نیز در این مسیر دچار دوگانگی شده اند، این اتفاق نمود دوچندان دارد. پرداختن و پروراندن چنین موضوعات و سوژه هایی همواره با حساسیت ها و شاید بازدارنده هایی مواجه است؛ تجربه شما در این مواجهه چه بود؟ ساخت چنین موضوعاتی که بستر مذهبی و ساحت حاکمیتی دارند، همیشه دشوار بوده است. چراکه یک جور بندبازی هولناکی است، هم احتمال افتادن در دام شعار و تکرار دارد و هم رفتن به سمت و سویی که احتمال عدم نمایش تا زمانی دیگر. حال اگر این موضوع در بستر فیلم مستند شکل گیرد که ماجرایش سخت و سخت تر می شود. این امر مثل روز برای ما روشن بود و می دانستیم که چه چیزی می خواهیم و هدف فیلم چیست. سختی ها نیز همیشه بوده و خواهد بود، مهم انگیزه انجام چنین کارهایی است که همهٔ گروه بر به سرانجام رسیدن آن تأکید داشتند. آیاراضی کردن نقش اول برای روایت سرگذشت و قصهزندگی اش دشوار بود و اینکهبعد از ساخت فیلم مشکلی با نمایش کل فیلم یا حساسیتی بر سر قسمت هایی خاص نداشت؟ این روندبرای تمام فیلم های مستندی که شخصیت محور اند، وجود دارد و به باوری، قانون نانوشته است. از زمان تصمیم برای ساخت تا اولین روز فیلم برداری، روندی حدود سه سال طی شد. مساله در این فیلم شخصیت اصلی نیست، دیگر کاراکترها هم چنین مشکلی را داشتند که طی زمان پژوهش و زندگی کردن با آنهابه نتیجه رسید. پس از نمایش فیلم و به دلیل برخی تنگ نظری ها از سوی عده ای از یک طرف شخصیت فیلم باهجمه و از طرفی با تحسین روبرو شد؛ ولی همان اندک کج فهمی ها (تأکید می کنماندککج فهمی ها)، اورا بسیار آزار داد که به مرور با صحبت صاحب نظرانبه قدر زیادی مرتفع شد. مشکل شما به عنوان یک مستندساز چیست؟ کارگردانی فیلم مستند حرفه ای است دشوار که با توجه به دسترس بودن دوربین، از سوی کسانی که این فضا را نمی شناسند، دچار بدفهمی شده و ازقضا و از سوی این گروه، ساختن مستند سهل و ورود به این کار ساده است. با چنین دیدگاهی هرکس، شغل دوم خود را مستندسازی می پندارد و هرج ومرجی حاصل می شود که فرجامی در پی ندارد. اساس ساخت مستند بر شناختی شکل می گیرد که پژوهش نامیده می شود و این پژوهش نه به معنای کاری کتابخانه ای که به معنای سیر زندگی در کنار شخصیت هاست که قوام می یابدو ازقضا همین پاشنهٔ آشیل بسیاری از مستندهایی است که در این گونه ساخته می شوند. به عبارتی جا انداختن چنین بحث هایی از حوصلهٔ این گفت وگو خارج است ولی نکتهٔ مهمی است که به عنوان یک نقصان در این سال ها گریبان گیر فضای مستند شده و تا تبیین نشود، انتهایی نیز نخواهد داشت. استقبال از فیلم شما در جشنواره حقیقت بسیار خوب بود؛ تصور می کردید این گونه باشد؟ و با توجه به این تجربه فکر می کنید در جشنواره فجر چه برخورد و مواجهه ای با فیلمتان می شود؟ جشنواره سینما حقیقت به عنوان تنها جشنواره تخصصی حوزه مستند در ایران شناخته می شود و طبیعی استهرساله میزان استقبال مخاطبان بیشتر باشد. با توجه به حضور فیلم های دیگرو فیلم های دیگر همکاران در سال های گذشته، میزان استقبال از همه آثار قابل تصور بود ولی سؤالی که همیشه و در این سال ها ذهنم را مشغول کرده، این است که چه تعداد از این مخاطبان، بینندهٔ اصلی سینمای مستند هستند؟ ازآنجا کههرساله این جشنواره به شکل رایگان فیلم ها را نمایش می داد، به درستی نمی شد، تعداد تماشاگران را تمیز داد. امسال و سال های آتی و با توجه به شیوهٔ تازهٔ سیاست گذاری، می توان به موقعیت درستی در این خصوص رسید. درباره استقبال از جشنواره فجر داستان کمی متفاوت است، چراکه شرایط اکران در برابر فیلم های داستانی فرق کرده و نمی توان به درستی نظری داد ولی امیدوارم که نمایش های مستند به خوبی پیش رود. چشم انداز شما برای سینمای مستند و در جشنواره فیلم فجر چیست؟ دو سال قبل، سه فیلم مستند در بخش سودای سیمرغ و در کنار سینمای داستانی حضور داشت، نتیجه اش این شد که آن سه فیلم را هرگز داوران ندیدند. سینمای مستند ما در جای خودو جای خوبی ایستاده است، فیلم های معناگرایی که فرسنگ ها با فیلم های کم مسئله و بعضاً بی مسالهاکران فاصله دارند. اینکه قیاس یک گونه از فیلم سازی را بخواهیم در چارچوب یک جشنواره لحاظ کنیم، کمی کم لطفی است. بدون شکطی سالیان آتی سینمای مستند حضور پررنگ تری در فضاهای گسترده تر خواهد داشت و این به سود همهکسانی است که دغدغهٔ فرهنگ و زیست این بوم را دارند.